Yetişkin Bireylerde Algılanan Gıda Okuryazarlığı Düzeyinin BelirlenmesiNevra Karaca Bıçakçı1, Güven Soner2, Ayşe Çalmaz3, Rukiye Türk4, Selen Arya Avanaş51Kafkas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Halk Sağlığı Anabilim Dalı Kars Türkiye
2Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Halk Sağlığı Anabilim Dalı Samsun Türkiye
3Hitit Universi İskilip Meslek Yüksek Okulu School. Çorum Türkiye
4Kafkas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Kadın Sağlığı Ve Doğum Anabilim Dalı Kars Türkiye
5Faik Fikriye Torunoğulları Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Sağlık Bölümü Kars Türkiye
Amaç: Bu araştırma yetişkin bireylerde algılanan gıda okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi amacıyla kesitsel bir çalışma olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel türde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 18 yaş üzeri yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada evreni bilinmeyen örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Örneklem büyüklüğü hesaplamasında %95 güven düzeyi, p=0,50 olasılık ve d=0,05 hata payı esas alınmış ve bu formül doğrultusunda minimum örneklem sayısı 385 kişi olarak belirlenmiştir. Araştırma online platform üzerinden 814 gönüllü bireyin katılımıyla tamamlanmıştır.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların yaş ortalamasının 30,78±10,74 ve min-max: 18–68 olduğu belirlenmiştir. %72,4’ü kadın olan katılımcıların %87,2’si üniversite mezunudur. Katılımcıların Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeğinden (AGOY) elde edilen toplam puan ortalamalarının 89,66±7,49 olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların sosyo- demografik özelliklere göre algılanan gıda okuryazarlığı (AGOY) ölçeği puan ortalamaları karşılaştırıldığında kadınların puan ortalamalarının erkeklere göre, bekâr olan katılımcıların evli olanlara göre ve sigara, alkol gibi herhangi bir madde bağımlılığı olmayanların, herhangi bir madde bağımlılığı olanlara göre ölçek puan ortalamalarının daha yüksek olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) belirlenmiştir.
Sonuç: Özetle, bu çalışma yetişkinlerin genel olarak orta–iyi düzeyde gıda okuryazarlığına sahip olduğunu, ancak özellikle etiket okuma ve öğün planlama becerilerinde belirli eksikliklerin bulunduğunu ortaya koymuştur. Sağlıklı beslenme üzerinde oldukça etkili olan bilinçli gıda okuryazarlığı düzeyinin toplum bazında artırılması için planlanan çalışmaların yalnızca tek bir bölgedeki yetişkinlerle sınırlı olması ve verilerin öz-bildirimlere dayanması göz önünde bulundurulduğunda, gelecekteki çalışmalar daha çeşitli popülasyonları içermeli ve yaş, meslek ve bölgesel kültür gibi bağlamsal faktörlerin gıda okuryazarlığını nasıl etkilediğini araştırmalıdır. Anahtar Kelimeler: gıda, sağlıklı beslenme, yetişkin gıda okuryazarlığı
Determination of Perceived Food Literacy Levels in Adult IndividualsNevra Karaca Bıçakçı1, Güven Soner2, Ayşe Çalmaz3, Rukiye Türk4, Selen Arya Avanaş51Kafkas University Faculty Of Health Sciences Nursing Department Public Health Department, Kars, Türkiye
2Ondokuz Mayıs University, Faculty Of Health Sciences, Department Of Nursing, Public Health Nursing Division, Samsun, Türkiye
3Hitit University İskilip Vocational School Çorum, Türkiye
4Kafkas University Faculty Of Health Sciences Nursing Department Of Obstetrics And Gynecology Kars, Türkiye
5Faik Fikriye Torunoğulları Vocational and Technical Anatolian High School, Health Department, Kars, Türkiye
Aim: This study was conducted as cross-sectional research to assess adults’ perceived food literacy levels.
Materials and methods: This research was conducted as a cross-sectional study. The study population consisted of adults aged 18 and older. The unknown population sampling method was used in the research. In calculating the sample size, a 95% confidence level, a probability of p=0.50, and a margin of error of d=0.05 were used as the basis, and, according to this formula, the minimum sample size was determined to be 385 individuals. The study was completed with the participation of 814 volunteers via an online platform.
Results: The mean age of the participants was 30.78±10.74 years, ranging from 18 to 68 years. Among the participants, 72.4% were women, and 87.2% were university graduates. The mean total score on the Perceived Food Literacy Scale (PFLS) was 89.66±7.49. When the mean PFLS scores were compared across participants’ socio-demographic characteristics, it was determined that women had higher scores than men, single participants had higher scores than married participants, and those without any substance dependence, such as smoking or alcohol, had higher scores than those with substance dependence. The differences between these groups were statistically significant (p <0.05).
Conclusion: This study revealed that adults possess moderateto- good food literacy, yet gaps remain in label reading and meal planning. Considering that efforts to improve conscious food literacy, which significantly impacts healthy eating, were limited to a single region and relied on self-reported data, future studies should include diverse populations and investigate how contextual factors such as age, occupation, and regional culture influence food literacy. Keywords: food, healthy nutrition, adult food literacy
Nevra Karaca Bıçakçı, Güven Soner, Ayşe Çalmaz, Rukiye Türk, Selen Arya Avanaş. Determination of Perceived Food Literacy Levels in Adult Individuals. Kafkas J Med Sci. 2026; 16(1): 62-67
Sorumlu Yazar: Nevra Karaca Bıçakçı, Türkiye |
|
Tam Metin PDF
Yazdır
Alıntıyı İndir
RIS
E-Postala
Paylaş
Yazara e-posta gönder
PubMed
